Tác Động Chính Sách Thuế Quan Hoa Kỳ Đến Thị Trường Hàng Hóa

09/04/2025

Tổng quan chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump chính thức công bố một chính sách thuế quan mới mang tính bước ngoặt. Theo đó, mức thuế nhập khẩu cơ bản 10% sẽ được áp dụng đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, đi kèm với mức thuế bổ sung cao hơn đối với khoảng 60 quốc gia, bao gồm các đối tác thương mại lớn như:

• Trung Quốc: 34% (cộng thêm 20% hiện hành, nâng tổng thuế lên hơn 60%)
• Việt Nam: 46%
• EU: 20%
• Nhật Bản: 24%
• Ấn Độ: 26%
• Hàn Quốc: 25%

Tổng thống Trump cho biết động thái này nhằm đối phó với các hành vi thương mại không công bằng, bảo vệ lợi ích của ngành sản xuất trong nước. Tuy nhiên, các đối tác trong khối USMCA như Canada và Mexico vẫn được giữ mức thuế 0% đối với các mặt hàng tuân thủ hiệp định.

Đáng chú ý, một số mặt hàng thiết yếu và chiến lược như dược phẩm, chất bán dẫn, vàng và khoáng sản hiếm sẽ được miễn trừ thuế quan.

Chính sách sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 9/4/2025, và đã ngay lập tức gây tác động lớn lên thị trường tài chính toàn cầu. Nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo nguy cơ gia tăng lạm phát và suy thoái kinh tế, trong khi chính quyền Trump khẳng định biện pháp này sẽ tạo động lực hồi sinh cho ngành công nghiệp nội địa và giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài.

Tác động đến thị trường hàng hóa

Tác động nhóm kim loại

Bạc và bạch kim

Bạc và bạch kim là hai kim loại quý có vai trò quan trọng trong công nghiệp và đầu tư, đặc biệt nhạy cảm với biến động kinh tế và chính sách vĩ mô.

• Bạc: Là kim loại được sử dụng phổ biến trong các ngành công nghiệp như điện tử, pin năng lượng mặt trời và trang sức. Ngoài ra, bạc còn được coi là một tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh rủi ro gia tăng và lạm phát leo thang. Chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ có thể làm gia tăng bất ổn kinh tế toàn cầu, từ đó thúc đẩy nhu cầu nắm giữ bạc trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, việc thuế quan làm gia tăng chi phí sản xuất có thể khiến nhu cầu công nghiệp đối với bạc sụt giảm, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như năng lượng tái tạo và điện tử, qua đó tạo áp lực điều chỉnh giá xuống.
• Bạch kim: Phần lớn nhu cầu bạch kim (gần 40%) đến từ ngành công nghiệp ô tô, đặc biệt trong sản xuất bộ chuyển đổi khí thải. Theo công bố mới, ô tô và phụ tùng ô tô được miễn trừ khỏi thuế quan đối ứng, tuy nhiên vẫn đang chịu mức thuế 25% theo các chính sách trước đó. Trong dài hạn, mức thuế cao này có thể làm gia tăng chi phí sản xuất ô tô, ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu tiêu dùng trong ngành, từ đó kéo giảm nhu cầu đối với bạch kim và tạo áp lực giảm giá lên kim loại này.

Đồng và nhôm

Theo thông báo từ Nhà Trắng, Hoa Kỳ quyết định miễn trừ thuế quan đối ứng đối với một số kim loại quan trọng nhôm, đồng và vàng, cùng với các sản phẩm dược phẩm trong quan hệ thương mại với các đối tác lớn.

Đây được xem là một động thái điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách thương mại, nhằm giảm thiểu áp lực chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp trong nước – đặc biệt là trong các ngành sản xuất trọng điểm như ô tô, thiết bị điện tử, máy móc và gia dụng – vốn đang chịu tác động từ các mức thuế cao được áp dụng trước đó.

• Đồng: Đồng được miễn trừ thuế quan đối ứng và không nằm trong diện áp thuế 25% theochính sách thuế quan trước đó. Tuy nhiên, với vai trò là kim loại cơ bản quan trọng trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, điện lực và sản xuất thiết bị công nghiệp, đồng vẫn có thể chịu tác động gián tiếp từ chính sách thuế quan. Nếu các lĩnh vực sản xuất, bất động sản hoặc xây dựng bị ảnh hưởng tiêu cực do chi phí tăng và nhu cầu suy yếu, giá đồng có thể chịu áp lực giảm trong trung và dài hạn.
• Nhôm: Nhôm được miễn thuế quan đối ứng, song vẫn phải chịu mức thuế nhập khẩu 25% đã được áp dụng từ các chính sách trước đó. Điều này làm gia tăng chi phí sản xuất cho các ngành sử dụng nhôm như chế tạo ô tô, bao bì và hàng tiêu dùng. Trong bối cảnh chi phí nguyên liệu tăng cao, các nhà sản xuất có thể buộc phải cắt giảm công suất hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư, qua đó ảnh hưởng đến tình hình cung cầu và xu hướng giá nhôm trên thị trường toàn cầu.

Tác động nhóm nông sản

Chính sách mới làm gia tăng nguy cơ các đối tác thương mại trả đũa bằng cách áp thuế lên hàng nông sản Mỹ. Trung Quốc từng là khách hàng lớn nhất của đậu tương và ngô Mỹ, có thể tái lập các biện pháp thuế đã từng gây thiệt hại hàng tỷ USD cho nông dân Mỹ trong giai đoạn 2018 – 2019. Việc giảm đơn hàng từ các thị trường quốc tế sẽ gây dư cung trên thị trường nội địa, dẫn đến giá nông sản giảm mạnh. Nông dân Mỹ đứng trước nguy cơ mất doanh thu, và nền kinh tế nông thôn có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hệ quả này từng xảy ra vào thời điểm chiến tranh thương mại Mỹ – Trung năm 2018 – 2019 và có thể tái diễn ở quy mô lớn hơn nếu các nước đồng loạt phản ứng.

• Lúa mì: Các quốc gia Châu Á và Trung Đông là thị trường quan trọng tiêu thụ lúa mì của Mỹ, mối đe dạo từ các đối tác thương mại lớn áp thuế trả đũa có thể giảm nhu cầu nhập khẩu từ Mỹ, khiến giá lúa mì giảm tại Mỹ. Về dài hạn, nếu thị trường xuất khẩu giảm sút, Mỹ có thể phải đối mặt với tình trạng giảm giá do dư thừa cung trong nước.
• Ngô và đậu tương: Trung Quốc là nhà nhập khẩu ngô và đậu tương lớn nhất của Mỹ. Theo thông tin mới nhất, Trung Quốc tuyên bố sẽ áp thuế đối ứng 34% với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ vào Trung Quốc từ ngày 10/4. Chính sách thuế quan có thể khiến giá ngô đậu tương giảm mạnh trong ngắn hạn, vì giảm xuất khẩu sang Trung Quốc sẽ làm tăng lượng cung trong nước, trong khi nhu cầu toàn cầu không thay đổi kịp. Về dài hạn, Mỹ có thể phải tìm kiếm các thị trường mới thay thế Trung Quốc nhưng nguy cơ từ thuế trả đũa vẫn sẽ ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng ngô và đậu tương trong thời gian dài.

Tác động nguyên liệu công nghiệp

• Cà phê: Chính sách thuế quan mới có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng cà phê từ các quốc gia bị áp thuế cao như Việt Nam, Brazil và các nước Mỹ Latinh – những nguồn cung chủ chốt của thị trường Mỹ. Việc chi phí nhập khẩu tăng sẽ tạo áp lực lên giá bán lẻ, đồng thời có thể khiến lợi nhuận ngành chế biến cà phê tại Hoa Kỳ suy giảm. Giá cà phê thế giới sẽ có xu hướng giảm trong ngắn hạn khi nhu cầu ở Mỹ chững lại.
• Đường: Hoa Kỳ là một trong những thị trường tiêu thụ đường lớn nhưng lại có nguồn cung nội địa hạn chế, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ Brazil, Mexico và Thái Lan. Việc áp thuế cao đối với các nước này có thể đẩy giá đường nội địa tăng mạnh do thiếu hụt nguồn cung giá rẻ. Trong khi đó, trên thị trường quốc tế, các nhà sản xuất lớn có thể đối mặt với áp lực bán ra nhằm chuyển hướng hàng hóa sang các thị trường khác, khiến giá đường toàn cầu có nguy cơ giảm ngắn hạn do dư cung.
• Sợi bông: Mặc dù Hoa Kỳ là nhà xuất khẩu lớn về bông, nhưng lại nhập khẩu đáng kể các sản phẩm trung gian như sợi và vải từ các quốc gia như Ấn Độ, Việt Nam và Trung Quốc. Việc tăng thuế nhập khẩu đối với các đối tác này khiến chi phí sản xuất trong ngành dệt may nội địa gia tăng, từ đó làm giảm nhu cầu tiêu thụ sợi bông đầu vào trong nước. Tác động này có thể kéo giá bông giảm nếu nhu cầu tiếp tục suy yếu trong trung và dài hạn.
• Ca cao: Nguồn cung hạt ca cao cho Mỹ chủ yếu đến từ các quốc gia châu Phi như Bờ Biển Ngà và Ghana – không nằm trong nhóm bị áp thuế cao. Tuy nhiên, Liên minh châu Âu (EU), vốn là trung tâm chế biến ca cao và chocolate lớn, lại nằm trong danh sách bị áp thuế 20%. Điều này có thể làm giảm xuất khẩu các sản phẩm chế biến từ EU sang Hoa Kỳ, dẫn đến suy giảm nhu cầu nhập khẩu hạt ca cao nguyên liệu. Trong ngắn hạn, giá ca cao có thể chịu áp lực điều chỉnh do lo ngại gián đoạn chuỗi cung ứng và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu yếu đi.

Nhận định và khuyến nghị

Nhận định

Thông tin áp thuế nhập khẩu mới từ chính quyền Hoa Kỳ đã ngay lập tức tạo ra những phản ứng mạnh mẽ trên thị trường hàng hóa. Trong ngắn hạn, thị trường ghi nhận biến động giá lớn do tâm lý hoảng loạn và hoạt động chốt lời mạnh mẽ từ các nhà giao dịch cũng như các quỹ đầu tư. Nhiều mặt hàng đã trải qua đà giảm sâu trong bối cảnh nhà đầu tư điều chỉnh danh mục để phòng ngừa rủi ro trước thời điểm chính sách có hiệu lực vào ngày 9/4.

Về dài hạn, tác động hai chiều của thuế quan cần được theo dõi sát sao. Một mặt, chi phí nhập khẩu gia tăng có thể đẩy giá hàng hóa thành phẩm lên cao, đặc biệt đối với các sản phẩm phụ thuộc nhiều vào nguồn cung toàn cầu. Điều này có thể hỗ trợ giá hàng hóa trong trung hạn khi cung giảm nhưng một số mặt hàng thiết yếu cầu vẫn ổn định.

Tuy nhiên, mặt trái của chính sách là nguy cơ suy giảm nhu cầu tiêu thụ do giá cả trở nên đắt đỏ hơn, đặc biệt rủi ro trả đũa thương mại từ các quốc gia đối tác. Có khả năng các quốc gia bị áp thuế sẽ có động thái trả đũa, dẫn đến chiến tranh thương mại lan rộng. Điều này không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn làm gia tăng bất ổn vĩ mô, ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý nhà đầu tư và triển vọng tiêu dùng toàn cầu.

Khuyến nghị

Nhà đầu tư cần thận trọng đánh giá tác động phân hóa giữa các nhóm hàng, theo dõi các chính sách bổ sung từ cả phía Hoa Kỳ và các đối tác thương mại, đồng thời cân nhắc kỹ lưỡng chiến lược quản trị rủi ro trong bối cảnh thị trường vẫn đang chịu nhiều tác động bất ổn.

Phòng Phân tích Kỹ thuật Gia Cát Lợi

Cập nhật ngày 09/4/2025